Nieuws
Leefomgeving • 6 min read

Klimaatverandering zet ruim een derde van de toeristische bestemmingen onder druk

Ruim een derde van de toeristische bestemmingen wereldwijd (36%) kan in 2050 ‘squeezed’ raken: de klimaatgevaren nemen daar toe, terwijl het klimaat minder geschikt wordt voor toeristische activiteiten. Bij hoge uitstoot loopt dat aandeel op tot bijna twee derde (62%). Dat blijkt uit de eerste wereldwijde resultaten van Destination Climate RiskScan, die op 18 november 2026 zijn gepresenteerd tijdens de themadag Toerisme van COP31 in Antalya.

Destination Climate RiskScan is ontwikkeld door Travel Forward, Risklayer en CELTH. Het onderzoek brengt de klimaatdruk in kaart in 2.588 subnationale regio’s in 263 landen en gebieden. De uitkomst: klimaatverandering kan opnieuw bepalen waar, wanneer en hoe toerisme plaatsvindt. Dat heeft grote gevolgen voor bedrijven, investeringen en de gemeenschappen die van toerisme afhankelijk zijn.

“Het toerisme kan niet blijven plannen voor een klimaat dat niet meer bestaat”, zegt Jeremy Sampson, CEO van Travel Forward. “Deze bevindingen zetten een aantal basisaannames op losse schroeven over waar, wanneer en hoe toerisme kan floreren.”

Wat betekent ‘squeezed’?

Een bestemming is ‘squeezed’ als twee dingen tegelijk gebeuren. De blootstelling aan klimaatgevaren zoals hitte, droogte en extreem weer neemt toe. En het klimaat wordt minder geschikt voor activiteiten als strandvakanties, sightseeing en skiën, of de geschikte seizoenen worden korter.

De onderzoekers meten die blootstelling met een score van 0 tot 100, waarin klimaatgevaren worden gecombineerd met informatie over waar toerisme plaatsvindt. Een bestemming is ‘squeezed’ als die score met minstens vijf punten stijgt én de klimatologische geschiktheid voor een activiteit met minstens vijf punten daalt of het geschikte seizoen minstens een maand korter wordt. Een punt is daarbij een eenheid op de index: geen graad Celsius, geen procent en geen voorspelling van financieel verlies. Belangrijk: ‘squeezed’ betekent niet dat het toerisme verdwijnt, dat bezoekersaantallen dalen of dat een bestemming onhoudbaar wordt.

Hitte drijft de druk op, uitstoot maakt het verschil

De klimaatdruk neemt bijna overal toe, met hitte als belangrijkste oorzaak. De wereldwijde mediane blootstellingsscore stijgt van 57 in 2010 naar 67 in 2080 bij gematigde uitstoot, en naar 74 bij hoge uitstoot. Dat verschil laat zien dat minder uitstoot de toekomstige klimaatdruk flink kan beperken. Bij een doorsnee bestemming stijgt de score tot 2080 met zeven punten bij gematigde uitstoot, tegenover 13 punten bij hoge uitstoot.

Opvallend is dat de snelste veranderingen niet per se plaatsvinden waar de druk nu al het grootst is. Tropische bestemmingen hebben nu al te maken met een van de hoogste niveaus van blootstelling. Voor Zuid- en Oost-Europa worden juist enkele van de sterkste stijgingen verwacht. Van de vergeleken regio’s stijgt de mediane blootstelling in het Middellandse Zeegebied het meest: tussen 2010 en 2080 met 12 punten bij gematigde en 22 punten bij hoge uitstoot.

“Voor het eerst kunnen we systematisch vergelijken hoe de klimaatdruk verandert in meer dan 2.500 toeristische regio’s wereldwijd”, zegt Bijan Khazai, CEO van Risklayer. “Het beeld is opvallend: sommige bestemmingen staan nu al onder grote druk, terwijl andere veranderingen doormaken in een tempo waar ze nooit eerder op hoefden te plannen. Door te kijken hoe verschillende gevaren samenkomen en waar de veranderingen het snelst gaan, kunnen we bestemmingen vroegtijdig waarschuwen voor druk die anders over het hoofd zou worden gezien, totdat die gevolgen krijgt voor de toeristische bedrijfsvoering en investeringen.”

Seizoenen worden korter of schuiven op

Klimaatverandering verandert ook de lengte en timing van toeristische seizoenen. In Zuidoost-Azië daalt het mediane aantal maanden met een geschikt klimaat voor strand- en zwemactiviteiten van acht in 2010 naar zes in 2080 bij gematigde uitstoot, en naar drie bij hoge uitstoot. Die geschiktheid gaat over het klimaat op langere termijn, zoals luchttemperatuur, luchtvochtigheid en neerslag, en niet over zeewatertemperatuur, waterkwaliteit of zwemveiligheid.

In de Alpen daalt het aantal geschikte maanden voor skiën op natuurlijke sneeuw bij hoge uitstoot van drie naar minder dan één. Kunstsneeuw en hoogteverschillen zijn daarin niet meegenomen. Er zijn ook bestemmingen waar het klimaat voor sommige activiteiten gunstiger kan worden. Bij gematigde uitstoot wordt in 2050 75% van de bestemmingen in Noord-Europa en Scandinavië aangemerkt als ‘gaining’. Dat maakt ze niet automatisch winnaars: het totale klimaatrisico is daarmee niet per se lager. Ook deze bestemmingen kunnen te maken krijgen met andere gevaren en met gevolgen voor infrastructuur, voorzieningen en gemeenschappen. Het onderzoek doet bovendien geen uitspraak over de toekomstige vraag van bezoekers of economische voordelen.

Van wereldwijde cijfers naar lokale actie

“Verslechterende klimaatomstandigheden betekenen niet automatisch dat een bestemming het niet redt”, benadrukt Harald Buijtendijk van Breda University of Applied Sciences en CELTH. “Het gaat erom hoe klimaatverandering samenhangt met de toeristische economie, de lokale infrastructuur, natuurlijke hulpbronnen en het vermogen van gemeenschappen en toeristische partijen om samen maatregelen voor klimaatadaptatie en -mitigatie uit te voeren. De wereldwijde bevindingen laten zien waar de druk verandert. De volgende uitdaging is begrijpen wat bestemmingen daaraan kunnen doen.”

Daarom bouwt het rapport voort op zes pilotonderzoeken: op de Canarische Eilanden (Spanje), de Cookeilanden, Koh Samui (Thailand), in Colorado (VS), de Dolomieten (Italië) en Queenstown (Nieuw-Zeeland). Deze pilots laten zien hoe belangrijk het is om wereldwijde klimaatinformatie te combineren met lokale kennis over kwetsbaarheid, infrastructuur, natuurlijke hulpbronnen en het aanpassingsvermogen van een bestemming.

Volgens de onderzoekers moet klimaatbestendigheid een kernoverweging worden bij toeristische planning, ontwikkeling en investeringen. Veerkracht reikt verder dan individuele toeristische bedrijven: ook water, energie, vervoer, ecosystemen, werknemers, toeleveringsketens en gemeenschappen doen ertoe. Investeringen kunnen die veerkracht versterken, maar ook ondermijnen.

Om risico-inzichten om te zetten in praktische actie is meer afstemming nodig tussen overheden, bedrijven en lokale belanghebbenden. Daarnaast is toegang tot financiering en technische expertise nodig, vooral in bestemmingen met beperkte middelen. Er is daarbij niet één financier: lokaal afgestemde projecten kunnen publieke, private en concessionele (gunstige) financiering nodig hebben.

Sampson: “Bestemmingen moeten verder kijken dan het beschermen van afzonderlijke hotels en attracties. Het gaat om de veerkracht van complete gemeenschappen en economieën, en om lastige keuzes: waarin investeren we, wat passen we aan en wat moet misschien fundamenteel anders? Het grote verschil tussen de uitstootscenario’s laat zien waarom aanpassing en het terugdringen van uitstoot hand in hand moeten gaan. En de risico’s begrijpen is pas het begin. We moeten die kennis nu omzetten in betere besluiten, gecoördineerde actie en investeringen in de veerkracht van de plekken en gemeenschappen waarop het toerisme draait.”

Gratis online platform in 2027

Destination Climate RiskScan komt naar verwachting begin 2027 beschikbaar via een gratis online platform. Daarmee kunnen bestemmingen, overheden, toeristische bedrijven en investeerders opkomende druk signaleren en prioriteiten bepalen voor nader onderzoek en actie. De partners willen verder bouwen met methodologische ontwikkeling, praktische instrumenten voor veerkrachtplanning en onderzoek naar de economische gevolgen van klimaatrisico’s. Zo ondersteunen ze betere besluitvorming en versterken ze de businesscase voor investeringen in veerkracht.

Het volledige rapport, Destination Climate RiskScan: First Global Results, is te vinden op www.destinationriskscan.org.

Over het onderzoek

Destination Climate RiskScan is een samenwerkingsinitiatief van:

  • Travel Forward, een wereldwijde non-profitorganisatie die zich inzet voor klimaatactie en een eerlijkere, veerkrachtige ontwikkeling van het toerisme;
  • Risklayer, gespecialiseerd in risicomodellering en -analyse, waaronder de beoordeling van natuurrampen en klimaatgerelateerde risico’s;
  • CELTH, het Centre of Expertise Leisure, Tourism and Hospitality, een samenwerking van Breda University of Applied Sciences, NHL Stenden / European Tourism Futures Institute en Wageningen University & Research.