Grote potentie voor Parklandschap Trynwâlden

CELTH heeft de eerste resultaten van het project Parklandschappen opgeleverd. Op een energieke bijeenkomt op Stania State in Oentsjerk presenteerden onderzoekers van NHL Stenden/ETFI en de Breda University of Applied Sciences de uitkomsten van het bestemmings- en bezoekersonderzoek. Studenten van NHL Stenden kwamen met ideeen om het gebied ook aantrekkelijker te maken voor GenZ. Parklandschap Trynwâlden is rijk aan cultuur- en natuurerfgoed met prachtige landhuizen (States), parken en vijf dorpskernen in de gemeente Tytsjerksteradiel. Het project dient als voorbeeldproject voor andere parklandschappen met hoge cultuur- en natuurwaarden.

Unieke erfgoedregio met urgente ontwikkelbehoefte

Els van der Laan van het Fries Erfgoed Collectief opende de bijeenkomst met de boodschap dat Trynwâlden beschikt over een “unieke collectie van gebouwd groen erfgoed”, maar dat de belevings- en bezoekmogelijkheden op dit moment achterblijven bij het potentieel. De behoefte aan een toekomstperspectief voor de maatschappelijke waarde van het erfgoed is groot. Tegelijkertijd is de toeristische infrastructuur beperkt toegankelijk en zijn voorzieningen versnipperd aanwezig. Binnen het CELTH‑project wordt gewerkt aan een integrale programmatische aanpak, bestaande uit bestemmings-, bezoekers-, & bedrijvenonderzoek wat moet leiden tot een ontwikkelplan.

Bestemmingsonderzoek: veel potentie, weinig samenhang

Onderzoeker Wesley Put - van den Beemt (BUas) presenteerde de belangrijkste bevindingen uit het bestemmingsonderzoek. De verkenningen door het gebied lieten een landschap zien dat rijk is aan natuur, cultuurhistorie en authentieke dorpskernen. De diversiteit – van bossen en parken tot veenmoerassen en historische states – maakt Trynwâlden bijzonder geschikt voor slow tourism. “Onze tocht door de dorpen van Trynwâlden voelde als een kleine ontdekkingstocht door het Friese landschap.” Sterke punten zijn de gelaagdheid van het gebied. Dat uit zich in een combinatie van bossen, parken, veenmoerassen en meren waarin zeven historische kerkdorpen met adellijke landhuizen liggen ingebed. Tegelijkertijd ontbreken essentiële schakels in het toeristisch aanbod. Dorpen nodigen weinig uit om langer te verblijven; horeca is beperkt beschikbaar en vaak niet open; verblijfsaccommodaties zijn schaars. Bovendien ontbreekt een herkenbare positionering van Trynwâlden als bestemming en is er een beperkte centrale strategie voor marketing en monitoring.

Bezoekersonderzoek: veel waardering, maar ook duidelijke wensen

Sarike van Slooten (NHL Stenden & ETFI) presenteerde de resultaten van het bezoekersonderzoek, waarin 68 bezoekers werden geïnterviewd. Trynwâlden blijkt vooral een dagbestemming: 60% van de bezoekers komt voor een dag(deel) en slechts 40% blijft overnachten. “Er zijn veel redenen om te komen maar helaas maar weinig redenen om te blijven.”

De meeste bezoekers komen uit Friesland of andere delen van Nederland. Ze bezoeken Trynwâlden om te genieten van de natuur en omgeving en voor rust en ontspanning. Een deel van de bezoekers kijkt uit naar architectuur, gebouwd erfgoed en erfgoedlocaties, naar het beleven van de Friese dorpjes en cultuur, of willen er wandelen en fietsen.

Bezoekers waarderen de rust, natuur, het erfgoed en de ontmoetingen met de locale gemeenschapls. Park Vijversburg is veruit de belangrijkste trekker. Tegelijkertijd missen bezoekers voorzieningen: meer horeca, activiteiten (met name voor jongeren), informatie en educatieve elementen, en betere bereikbaarheid zonder auto. De horeca en verblijfsaccommodaties die er wel zijn worden doorgaans goed tot uitstekend beoordeeld. Maar mensen nemen vaak eten en drinken mee omdat ze weten dat er weinig (open) aanbod is.

Wanneer bezoekers terugkijken op hun tijd in Trynwâlden, vertellen ze dat vooral de natuur, de dieren en het rijke erfgoed hen het meest hebben geraakt. Deze elementen vormen de kern van hun positieve belevenis. Veel mensen noemen hoe fijn het was om door de omgeving te wandelen of te fietsen, en hoe de rust en de landschappen bijdroegen aan een gevoel van ontspanning. Verschillende bezoekers noemen ook de gastvrijheid, gezelligheid, de servicekwaliteit en het contact met de lokale gemeenschap. De bezoekers hebben zich erg welkom gevoeld in het gebied en de ontmoetingen met de bewoners vonden zeerg bijzonder. Begrippen als “lieve mensen” en “gemoedelijk” benadrukken dit. Opvallend: maar liefst 71% wil het gebied opnieuw bezoeken, en een ruime meerderheid zou Trynwâlden aanbevelen.

Succesfactoren

Rust, Natuur en Erfgoed
Tytsjerk en Gytsjerk
Toegankelijkheid gebied
Sociale Interactie
Recreatiemogelijkheden

Knelpunten

Beperkte horeca en verblijfsrecreatie
Beperkt activiteitenaanbod
Beperkte informatievoorziening en bereikbaarheid
Beperkt erfgoedtoegankelijkheid
Gefragmenteerde Bestemming Trynwâlden

Jongerenblik: frisse ideeën voor nieuwe doelgroepen

AD Tourism Management‑studenten van NHL Stenden brachten een verrassend jongerenperspectief. Zij zien kansen in storytelling en een sterkere merkidentiteit rondom “Tryn” – zoals TrynFestival, TrynTok of de hardloopwedstrijd De Tien van Tryn. Ook pleiten zij voor meer open aanbod, een kleinschalig vakantiepark en horeca bij de jachthaven.

Aanbevelingen

Samenvattend is Trynwâlden in potentie een mooi gebied, maar er ontbreken essentiële schakels. De onderzoekers doen op basis van het bestemmings- en bewonersonderzoek de volgende aanbevelingen om de bezoekersbelevenis te versterken:

De kern van de bezoekersbelevenis kan worden versterkt door rust, natuur en erfgoed nog beter te benutten, zichtbaar te maken en met elkaar te verbinden in het totale aanbod.
Bestaande sterke locaties – zoals Tytsjerk, Gytsjerk, Park Vijversburg en Stania State – vormen belangrijke ankerpunten en kunnen beter worden verbonden, zowel fysiek als via een gedeeld verhaal.
Gastvrijheid en sociale interactie zijn belangrijke emotionele succesfactoren; het stimuleren van ontmoetingen en lokale betrokkenheid kan de belevenis verder verdiepen.
Horeca (aanbod) vormt een cruciaal verbeterpunt: er is behoefte aan meer aanbod, ruimere openingstijden en betrouwbare beschikbaarheid om bezoekers langer te laten blijven en meer comfort te bieden.
Het verblijfsaanbod kan worden verbreed, bijvoorbeeld met kleinschalige hotels, B&B’s of bijzondere overnachtingsvormen om dagbezoek ‘om te zetten’ in meerdaags verblijf.
Het activiteitenaanbod kan gevarieerder worden, met aanvullingen voor jongeren, educatieve en creatieve activiteiten, kleinschalige evenementen en natuur-gerelateerde programmering.
Informatievoorziening over de bestemming (en de diverse locaties) kan worden verbeterd via bijvoorbeeld betere bebording, informatiepanelen, duidelijke routes, etc.
Storytelling is essentieel om de cultuurhistorische waarde zichtbaar te maken, bijvoorbeeld via audiotours, thematische routes of erfgoedverhalen.
De samenhang tussen dorpen kan worden versterkt, zodat Trynwâlden niet langer als losse dorpen wordt ervaren maar als één herkenbare bestemming met een holistische beleving.
Toegankelijkheid met openbaar vervoer kan worden versterkt, bijvoorbeeld meer opties voor bezoekers zonder auto, zoals OV-aansluitingen en fietsverhuur.

Vervolg

De inzichten uit het onderzoek vormen input voor het ontwikkelplan voor Parklandschap Trynwâlden, dat als voorbeeld moet dienen voor andere Friese bestemmingen. De bijeenkomst op Stania State onderstreepte de brede bereidheid om samen te werken aan een toekomstbestendige, leefbare en betekenisvolle bestemming.