Avontuur als motor voor transformatie in toerisme

Jelena Farkić, onderzoeker bij de Research Group Tourism Impacts on Society (RTIS) van Buas en lid van de stuurgroep van ATRA, ziet het congres vooral als een uitnodiging aan de sector om anders te gaan denken over toerisme. “We willen avontuur niet enkel benaderen als een recreatieve activiteit, maar als een manier om onze relatie met de wereld opnieuw te doordenken,” zegt Farkić. “Hoe we leren, reizen, consumeren en met elkaar en onze omgeving omgaan, staat centraal.”

Ook voor de industrie is de conferentie interessant. Zij kunnen veel leren van zogenaamde ‘frontrunners’ in het CELTH Industry Panel op donderdag 11 juni. Frontrunners die hun bedrijfsvoering al actief hebben hervormd: van het herontwerpen van toeleveringsketens en het invoeren van regeneratieve werkwijzen tot het vernieuwen van de gastbeleving en het bevorderen van een diepere band met de omgeving.

Een reizende conferentie met een nieuw accent

De International Adventure Conference bestaat al twaalf jaar en reist de wereld over. Eerdere edities vonden plaats in onder meer Nieuw-Zeeland, Zuid-Afrika en verschillende Europese landen. Dat Breda nu gastheer is, is geen vanzelfsprekendheid, erkent Farkić. “De conferentie vindt vaak plaats op bestemmingen die zichzelf profileren als ‘adventure capital’. Toen ik Nederland voorstelde, kreeg ik de vraag: Nederland? Hoe ervaar je daar avontuur?”

Juist die vraag maakt Nederland interessant, stelt ze. “Avontuur is geen vastomlijnd concept. Het is wat je er zelf van maakt.” In het publieke beeld wordt avontuurlijk reizen vaak geassocieerd met adrenaline, risico en fysieke grenzen. Farkić benadrukt dat dit slechts één kant van het spectrum is. “Natuurlijk vallen skydiven, klimmen of duiken onder avontuur. Maar wij richten ons ook op wat we noemen slow of soft adventure.” Daaronder rekent ze onder meer wandelen, kamperen, sterrenkijken, samen koken in de buitenlucht of eenvoudigweg vertragen in de natuur. “Langzame, meer immersieve ervaringen in de buitenomgeving kunnen minstens zo avontuurlijk zijn.”

Avontuur dichtbij huis: micro-adventures

Een belangrijk thema dat terugkomt op de conferentie is het idee van micro-adventures: avonturen dicht bij huis. “Avontuur hoeft niet groots of ver weg te zijn,” zegt Farkić. “Het kan ook gaan om je eigen omgeving met andere ogen bekijken. In je ‘achtertuin’ kunnen net zo goed betekenisvolle ervaringen ontstaan.” In Nederland ziet zij daarvoor volop mogelijkheden. “Nederlanders leven met het water, dat zit diep in de Nederlandse identiteit. Denk aan zeilen en watersporten in Zeeland, eilandhoppen op de Wadden, maar ook aan de sterk ontwikkelde kampeercultuur. Dat wordt vaak niet als avontuur benoemd, maar het past er wel degelijk binnen.”

Meer dan een individuele ervaring

In de academische benadering van avontuurlijk reizen verschuift de focus steeds meer van het individu naar het collectief. “Traditioneel spreken we over persoonlijke ontwikkeling, welzijn, zelfontplooiing,” aldus Farkić. “Maar steeds vaker kijken we naar avontuur als een collectieve ervaring: Hoe verhouden we ons tot anderen? Hoe stimuleert het een gevoel van zorg en compassie voor andere mensen, maar ook voor de natuur zelf.”

Volgens haar ligt daar een belangrijk verschil met meer consumptieve vormen van toerisme. “Het gaat niet alleen om wat de ervaring mij brengt, maar ook om wat ik teruggeef. Niet alleen aan andere mensen, maar ook aan ecosystemen.”

Van consumptie naar regeneratie

Dat denken sluit direct aan bij het thema van de conferentie: Transformation through adventure – beyond the consumer mindset. Farkić: “In een consumentistisch model halen we vooral waarde weg uit natuur, uit plekken en uit gemeenschappen. Wij willen juist nadenken over hoe avontuur kan bijdragen aan herstel, zorg en regeneratie.” Die gedachte sluit aan bij bredere discussies over regeneratief toerisme. “Eerst herstellen wat beschadigd is, dan beschermen, en uiteindelijk regenereren. Dat vraagt om andere vragen, andere businessmodellen en andere vormen van samenwerking.”

Dialoog tussen wetenschap en praktijk

De International Adventure Conference richt zich nadrukkelijk op zowel academici als professionals uit de sector. “Als University of Applied Sciences vinden we die koppeling essentieel,” zegt Farkić. “Daarom hebben we dit jaar extra ruimte gemaakt voor de industrie, onder meer via het CELTH Industriepanel.”

Het doel is niet om kant-en-klare antwoorden te presenteren. “We willen geen oplossing opleggen, maar samen zoeken. Hoe schaal je dit soort ideeën op? En niet onbelangrijk, hoe verhoudt dit zich tot het huidige model van groei? Dat zijn lastige, maar noodzakelijke vragen, maar we willen verder kijken dan die extractieve mindset en streven naar waardecreatie, welzijn en relaties die lokale gemeenschappen en ecosystemen ten goede komen.”

Een conferentie die zelf ook avontuur is

Ook de opzet van het congres weerspiegelt het thema. Naast keynotes, parallelsessies en paneldiscussies zijn er zogeheten mobile sessions. “We gaan naar buiten,” vertelt Farkić. “Zeilen, wandelen, fietsen, schrijven in de natuur. Het gesprek verplaatst zich letterlijk naar andere omgevingen.” Ze lacht: “In die zin is de conferentie zelf ook een avontuur. En eerlijk gezegd was het organiseren ervan dat ook.”

Uitnodiging aan de sector

Farkić hoopt dat professionals uit het toerisme zich aangesproken voelen. “Als dit thema resoneert, dan nodig ik mensen uit om deel te nemen. Zie het als een gezamenlijke verkenning van hoe toerisme anders kan.” Wat de uiteindelijke impact zal zijn, durft ze niet te voorspellen. “Maar als we met elkaar betere vragen leren stellen, dan is dat al een belangrijk resultaat.”

CELTH organiseert industry panel tijdens International Adventure Conference

Tijdens de International Adventure Conference organiseert CELTH op 11 juni, een industry panel over de transformatie van de leisure-, toerisme- en hospitalitysector.

Het panel, getiteld“Transforming leisure, tourism and hospitality (LTH) ecosystems: Experiences from frontrunners”, brengt voorlopers uit het veld samen die actief werken aan duurzamere en meer regeneratieve vormen van toerisme. Zij delen hun ervaringen met het vernieuwen van bedrijfsmodellen, het herontwerpen van supply chains en het versterken van de relatie tussen bezoekers en bestemming.

De sessie richt zich op concrete praktijkvoorbeelden en belicht zowel de kansen als de uitdagingen die gepaard gaan met systeemverandering in de sector. Ook komt aan bod hoe organisaties omgaan met spanningen tussen duurzaamheid en concurrentievermogen, en hoe innovaties kunnen bijdragen aan bredere transities binnen het LTH-ecosysteem.

Het panel wordt gemodereerd door CELTH-directeur Jos van der Sterren. De panelleden zijn Anouschka Trauschke (Tours That Matter), Simon de Wijs (BUAS/SPRONG), dr. Irena Ateljevic (Terra Meera) en John Hummel (Okharbot Organic Farm).

Met dit industry panel onderstreept CELTH zijn rol als verbindende schakel tussen onderzoek en praktijk, en draagt het actief bij aan de versnelling van duurzame transities in de sector.

Foto: Marvin Kuhr - NBTC Media