Flexibel op vakantie? Dan ben je gelukkiger
Onderzoekers van de Breda University of Applied Sciences ontdekten dat mensen die meer vrijheid hebben in het plannen van hun vakantie, zich aantoonbaar beter voelen. Hoe zit dat precies in elkaar en wat kan het bedrijfsleven doen voor een nog gelukkiger klant?
De onderzoeksvraag
Een vakantie plannen is ingewikkeld. Je houdt rekening met het werk, het gezin, de schoolkalender, je budget en de verwachtingen van mensen om je heen. Onderzoeker Ondrej Mitas van de Breda University of Applied Sciences vroeg zich af of meer flexibiliteit in die planning ook leidt tot meer vakantiedagen, langere vakanties én een hoger welzijn. Het klinkt logisch, maar het was nog nooit wetenschappelijk getoetst. Tot nu.
De theorie achter het onderzoek komt uit de zelfbeschikkingstheorie van Deci en Ryan (2013), die stelt dat autonomie, verbondenheid en competentie basale menselijke behoeften zijn. Mitas past die theorie voor het eerst toe op vakantiegedrag en onderzocht de hypothese of mensen met meer flexibiliteit meer vakanties boeken, gemiddeld langere vakanties ondernemen en/of een hoger welzijn hebben.
De aanpak
Voor dit onderzoek werden 97 Nederlandse deelnemers (via het commerciële panel Bilendi en via Sterrenscholen) maandelijks bevraagd gedurende de zomer van 2025, van juni tot en met september. De steekproef bestond voor 57% uit vrouwen, met een gemiddelde leeftijd van 48 jaar. Bewust werd gestreefd naar een hoog aandeel gezinnen met kinderen (63%), ruim meer dan het landelijke gemiddelde van 30%, om vooral te achterhalen wat de rol van schoolvakanties is.
Iedere maand vulden deelnemers een vragenlijst in over:
- alle vakanties van de afgelopen maand (bestemming, duur, en mate van flexibiliteit)
- een cijferbeoordeling van de meest recente vakantie (schaal 0–10)
- levenstevredenheid
- positieve en negatieve emoties in het dagelijks leven
Zo konden de onderzoekers niet alleen mensen onderling vergelijken, maar ook dezelfde persoon van maand tot maand volgen.
De resultaten
Het goede nieuws: de meeste Nederlanders gaan op zomervakantie. Driekwart (76%) nam tussen juni en september minstens één vakantie, gemiddeld zo'n drie vakanties per persoon. De gemiddelde vakantieduur lag op ruim zeven nachten, veel lange weekenden en weken, soms twee weken, zelden langer. De vakanties werden met een gemiddelde van een rapportcijfer 8 beoordeeld.
De flexibiliteitsscore lag gemiddeld op 6,4 (op een schaal van 0 tot 10), maar er was een opvallend patroon: ongeveer één op de vijf mensen ervaart een zeer lage flexibiliteit. De verdeling is dus niet gelijkmatig maar er is een duidelijke groep die echt klem zit.
De kern van de bevindingen:
- Flexibiliteit hangt samen met positieve emoties. Mensen met meer vakantieflexibiliteit voelen zich aantoonbaar beter in hun dagelijks leven; ook als je corrigeert voor leeftijd, geslacht en arbeidsparticipatie.
- Flexibiliteit maakt vakanties beter beoordeeld. In maanden waarin de meest recente vakantie als flexibeler werd ervaren, werd die vakantie ook hoger beoordeeld.
- Flexibiliteit leidt níet tot meer of langere vakanties. Wie meer vrijheid heeft, gaat niet vaker of langer op vakantie. De relatie loopt uitsluitend via welzijn en vakantietevredenheid.
- Schoolgaande kinderen zijn niet de boosdoener. Er was geen enkel verschil in flexibiliteitsbeleving tussen huishoudens mét en zonder schoolkinderen. Opvallend, gezien de veelgehoorde klacht over vastgepinde schoolvakanties.
De aanbevelingen
De onderzoekers richten hun boodschap nadrukkelijk aan de reisbranche en de samenleving als geheel. Flexibiliteit is niet alleen prettig: het maakt vakanties aantoonbaar gelukkiger. Drie concrete adviezen:
- Zet autonomie centraal in het aanbod. Klanten plannen hun vakantie het prettigst als ze overzichtelijke keuzes hebben, gebruiksvriendelijke interfaces, en het gevoel dat ze zelf de regie hebben.
- Blijf lobbyen voor meer flexibiliteit. Zelfs als scholen niet de directe oorzaak zijn van inflexibiliteit, zouden zij onderdeel van de oplossing moeten zijn. Een flexibele vakantie is een gelukkige vakantie.
- Meet zowel de planningservaring als de reiservaringen. Voor datagedreven beslissingen in de sector zijn gevalideerde meetinstrumenten onmisbaar — voor én tijdens de vakantie.
Bron: Ondrej Mitas, Breda University of Applied Sciences (2025). "A flexible vacation is a happy vacation." Gepresenteerd op basis van longitudinaal panelonderzoek onder 97 Nederlandse huishoudens, zomer 2025.