Versnellen duurzaamheidstransities in het gastvrijheidsdomein: het SPRONG project
Het gastvrijheidsdomein - het geheel van vrijetijd, toerisme, horeca en (verblijfs)recreatie - staat op een cruciaal kantelpunt. Wereldwijd raken bestemmingen overbelast, lokale gemeenschappen lopen tegen hun grenzen aan en ecosystemen komen onder druk. Het traditionele, op extractie gebaseerde model kraakt in zijn voegen. Tegelijkertijd ontstaat een nieuwe realiteit: duurzaam, regeneratief, inclusief en klimaatbewust. De vraag is al lang niet meer waarom we moeten veranderen, maar hoe we dat snel en daadkrachtig doen.
Gelukkig laten pioniers in de sector zien dat het anders kan. Denk aan steward-owned businessmodellen, circulaire hotels, klimaatneutrale events en regeneratieve placemaking. Het zijn krachtige innovaties, maar vooralsnog te versnipperd om een brede systeemverandering in gang te zetten.
We ontwikkelen transitiearena’s: broedplaatsen waar ondernemers, onderwijs, overheden en communities samenkomen. Hier wordt geëxperimenteerd, herontworpen en gebouwd aan nieuwe systemen. Binnen deze arena’s richten we ons op klimaatneutraliteit, brede welvaart, gezonde regio’s en regeneratieve placemaking. We maken kansen en barrières zichtbaar, ontwikkelen gedeelde toekomstbeelden, formuleren strategieën en realiseren pilots, allianties en lokale interventies. De inzichten en energie uit deze arena’s tillen we op naar hogere schaalniveaus, zodat veelbelovende initiatieven kunnen uitgroeien tot de nieuwe norm en huidige systemen doen kantelen.
Een oproep aan alle vernieuwers
Steun de pioniers die durven te bouwen aan andere toekomsten. Investeer in arena’s die innovatie versnellen. Zorg ervoor dat beleid en praktijk elkaar vinden. Alleen door lokale initiatieven te verbinden met impact op systeemniveau versnellen we de noodzakelijke duurzaamheidstransitie. Die transitie is begonnen. Laten we samen de sector herontwerpen, van concurrentie naar samenwerking, van uitputting naar regeneratie, van belofte naar praktijk.
Het project brengt 8 lectoraten, 4 programmamanagers en een projectleider samen. Deze groep heeft ruime expertise op het gebied van duurzaamheid, duurzame mobiliteit, (sociale) impactmeting, gedragsinterventies, transitiemechanismen en scenarioplanning in relatie tot het gastvrijheidsdomein, en ruime ervaring in onderling samenwerken en collaboratief praktijkonderzoek met en voor belanghebbenden op lokaal, regionaal en (inter)nationaal niveau.
Samen met koplopers en ‘opschudders’ uit het gastvrijheidsdomein zal de SPRONG-groep in vier regionale transitiearena’s op interactieve, ontwerpende en experimenterende wijze werken aan de transitiethema’s klimaatneutraal, brede welvaart, healthy region en regeneratieve gebiedsontwikkeling. Deze vier thema’s staan in direct verband met de beleidsagenda’s en maatschappelijke opgaven in deze regio’s.
Het optimaal vormgeven van deze transitiearena’s, kennisdeling en het creëren van een leereffect op domeinniveau wordt gefaciliteerd en georganiseerd door een landelijk transitieforum. Dit forum ondersteunt consortium- en netwerkpartners in het bevorderen van praktische mogelijkheden en voorwaarden voor opschaalbaarheid en repliceerbaarheid van succesvolle praktijken en daarmee impact op het niveau van systeemverandering.
Versnellen van duurzaamheidstransities moet samen. Samen zetten we ons in voor het versterken van een ecosysteem waarbinnen belanghebbenden werken aan oplossingen voor lokale maatschappelijke opgaven en deze opschalen tot een continue en doelgerichte beweging van veranderen richting een duurzame sector. Wil je aansluiten en krachten bundelen? &
Dr. Stefan Hartman is hoofd van de afdeling van het European Tourism Futures Institute (ETFI) aan NHL Stenden University in Nederland.